U poetst netjes twee keer per dag en toch vindt de tandarts weer een gaatje. Vaak zit de oorzaak niet in het poetsen maar in wat er tussendoor gebeurt: het koekje bij de koffie, het glas sap, het snoepje in de auto. Suiker is de belangrijkste veroorzaker van gaatjes, maar de manier waarop suiker uw mondgezondheid aantast is anders dan de meeste mensen denken. Niet de hoeveelheid suiker is het probleem, maar het aantal keren per dag dat uw tanden ermee in aanraking komen.
Hoe suiker gaatjes veroorzaakt
In uw mond leven bacteriën die zich voeden met suikers en zetmeel. Zodra u iets zoets eet of drinkt, zetten zij die suiker om in zuur. Dat zuur lost mineralen uit het tandglazuur op. Zo’n zuuraanval begint binnen enkele minuten na het eten en duurt ongeveer een half uur. Daarna heeft het speeksel de zuren geneutraliseerd en begint het glazuur zich te herstellen met mineralen uit het speeksel. Blijft de tijd tussen de zuuraanvallen lang genoeg, dan herstelt het glazuur steeds en gebeurt er niets. Komt de volgende zuuraanval te snel, dan wint het oplossen het van het herstel. Dan ontstaat op den duur een gaatje.
Waarom het aantal eetmomenten telt
Hieruit volgt een conclusie die veel mensen verrast: een hele reep chocola in één keer is voor uw tanden minder schadelijk dan diezelfde reep in tien kleine stukjes verspreid over de middag. Elke hap of slok is een nieuw eetmoment en dus een nieuwe zuuraanval. Het advies is daarom om het aantal eet- en drinkmomenten te beperken tot ongeveer zeven per dag: drie maaltijden en hooguit vier keer iets tussendoor. Water, koffie en thee zonder suiker tellen niet mee. Zoetigheid kunt u het beste bij een maaltijd nemen in plaats van los ertussen, dan valt het binnen dezelfde zuuraanval.
Let daarbij ook op verborgen suikers. Vruchtensap, smoothies, sportdrank, zoete zuivel en ‘gezonde’ repen bevatten vaak evenveel suiker als frisdrank. Frisdrank en sap zijn bovendien zelf zuur, net als light-varianten. Wie de hele dag door aan een fles sap of cola nipt, houdt zijn mond vrijwel continu in de zuurfase. Poets na iets zuurs niet direct, maar wacht een half uur; het zachte glazuur slijt anders sneller.
Suiker en ontstoken tandvlees
Suiker veroorzaakt niet alleen gaatjes. De bacteriën die van suiker leven, vormen samen met voedselresten tandplak, een kleverige laag op de tanden en langs de tandvleesrand. Wordt die plak niet dagelijks weggepoetst, dan raakt het tandvlees geïrriteerd en gaat het bloeden bij het poetsen. Veel suiker eten en slordig poetsen versterken elkaar dus.
Voor mensen met diabetes geldt dat nog sterker. Een hoge bloedsuikerspiegel maakt het tandvlees gevoeliger voor ontsteking, en een ontstoken tandvlees maakt het weer lastiger om de bloedsuiker stabiel te houden. Daarbij hebben veel mensen met diabetes, en ook veel mensen die medicijnen gebruiken, een droge mond. Met minder speeksel worden zuren trager geneutraliseerd en is de kans op gaatjes en een slechte adem groter. Vertel het ons als dat voor u geldt, dan houden we er bij de controle rekening mee.
Wat kunt u thuis doen?
Begin met tellen. Houd een paar dagen bij hoe vaak u iets eet of drinkt dat suiker bevat, inclusief de suiker in de koffie en het sap bij het ontbijt. De meeste mensen schrikken van het aantal. Breng dat terug door tussendoortjes samen te voegen of te vervangen door water, een stuk kaas, noten of rauwe groente. Geef kinderen water of melk in plaats van sap en limonade, en leg de snoeppot niet binnen handbereik. Poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta en reinig dagelijks tussen de tanden met ragers of floss; fluoride helpt het glazuur bij het herstel na een zuuraanval. En kom op controle zo vaak als de tandarts adviseert, want een beginnend gaatje is nog te stoppen, een diep gaatje niet.
Krijgt u ondanks uw best steeds nieuwe gaatjes? Bij Mondzorg Brabant in Breda kijken de tandarts en de mondhygiënist samen met u naar uw eetpatroon en uw poetstechniek. Maak gerust een afspraak.