Een hap ijs, een slok hete koffie, soms al een teug koude lucht: en daar is die korte, scherpe pijnscheut. Pijn bij koud of warm eten is een van de meest gehoorde klachten in de praktijk. Vaak wordt het afgedaan als gevoelige tanden, maar er kunnen verschillende oorzaken achter zitten, en niet allemaal zijn ze onschuldig. Hieronder leest u hoe het komt en wat u eraan kunt doen.
Waarom doet een tand pijn bij koud of warm?
Een gezonde tand is aan de buitenkant bedekt met glazuur en bij het tandvlees met een dun laagje cement. Daaronder zit het tandbeen, dat vol zit met hele fijne kanaaltjes richting de zenuw. Zolang glazuur en tandvlees het tandbeen afdekken, voelt u niets. Komt het tandbeen bloot te liggen of raakt het glazuur beschadigd, dan bereiken kou en warmte via die kanaaltjes de zenuw. Dat geeft de bekende pijnscheut die na een paar seconden weer wegtrekt.
Mogelijke oorzaken van pijn bij koud of warm
De meest voorkomende oorzaak is terugtrekkend tandvlees. De tandhalzen komen dan bloot te liggen en die zijn niet door glazuur beschermd. Dit ontstaat vaak door te hard of met een harde borstel poetsen, of door tandvleesontsteking.
Ook slijtage van het glazuur speelt vaak mee. Zure dranken zoals frisdrank, sap en wijn maken het glazuur zacht, en hard poetsen of tandenknarsen schuurt het daarna weg. In onze blog over tandslijtage leest u hoe u dat herkent en voorkomt. Knarsen veroorzaakt bovendien kleine scheurtjes in tanden en kiezen, die gevoelig zijn bij temperatuurwisselingen en bij bijten. Meer daarover leest u in onze blog over tandenknarsen.
Een gaatje geeft een vergelijkbare pijn, maar die houdt meestal langer aan en komt vaak ook bij zoet. Hetzelfde geldt voor een oude, lekkende vulling of een kroon die niet goed meer aansluit: daaronder kan tandbederf ontstaan dat van buiten niet te zien is. Blijft de pijn na een warme prikkel minutenlang nazeuren of komt hij spontaan opzetten, dan kan de zenuw ontstoken zijn. Dat vraagt om snelle beoordeling.
Wat kunt u zelf doen?
Begin met de manier van poetsen. Gebruik een zachte borstel, poets twee keer per dag twee minuten met fluoridetandpasta en druk niet te hard; de borstelharen mogen niet platgedrukt worden. Een tandpasta voor gevoelige tanden kan de kanaaltjes in het tandbeen afsluiten, maar geef het enkele weken de tijd voordat u een oordeel velt. Welke tandpasta daarbij past, leest u in onze blog over poetsen bij gevoelige tanden.
Beperk zure dranken en poets niet direct na iets zuurs; wacht een half uur, zodat het speeksel het glazuur weer kan harden. Koude en warme dranken vermijden voorkomt de pijnprikkel, maar lost de oorzaak niet op. Blijft u dat lang doen, dan maskeert u mogelijk een probleem dat juist behandeld moet worden.
Wanneer naar de tandarts?
Houdt de gevoeligheid langer dan een paar weken aan of wordt de pijn erger, maak dan een afspraak. Kom in ieder geval langs als een van deze signalen speelt:
- De pijn blijft langer dan een paar seconden na de prikkel aanhouden.
- U heeft ook pijn bij bijten of kauwen.
- U kunt één specifieke tand of kies aanwijzen.
- Het tandvlees is gezwollen of er is een zichtbaar gaatje of een afgebroken stukje.
De tandarts beoordeelt of het om blootliggend tandbeen gaat of om een gaatje, scheurtje of lekkende vulling. Bij blootliggende tandhalzen kan de tandarts of mondhygiënist een fluoridelak aanbrengen of de tandhals afdekken met een dun laagje vulmateriaal. Een gaatje of een lekkende vulling wordt hersteld, en bij een ontstoken zenuw is een wortelkanaalbehandeling nodig om de tand te behouden.
Heeft u last van pijn bij koud of warm eten en wilt u weten wat de oorzaak is? Maak een afspraak bij Mondzorg Brabant in Breda, dan kijken we samen naar uw gebit en krijgt u advies dat bij uw situatie past.
